ನವದೆಹಲಿ: ಇರಾನ್-ಇಸ್ರೇಲ್, ಅಮೆರಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಡುವೆ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2025-26ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳು ರೂ 38,424 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದ್ದು, ಇದುವರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವಾಗಿದೆ.
2016-17ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ರೂ 1,522 ಕೋಟಿಯಿಂದ ಇದು ಸುಮಾರು 25 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು, ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ತೀವ್ರ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ರಫ್ತುಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟಿನ ಏರಿಳಿತಗಳಿದ್ದರೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ನಿರಂತರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. 2018-19ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳು ರೂ 10,000 ಕೋಟಿಯನ್ನು ದಾಟಿತ್ತು; ನಂತರ ಕೋವಿಡ್ ಮಹಾಮಾರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಸಿತ ಕಂಡರೂ, 2021-22ರಿಂದ ಮತ್ತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸಿತು.
2023-24ರಿಂದ 2025-26ರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ರಫ್ತುಗಳು ರೂ 21,083 ಕೋಟಿಯಿಂದ ರೂ 38,424 ಕೋಟಿಗೆ ಜಿಗಿದಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ಮಿತ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಖರೀದಿ ದೇಶಗಳು ಯಾವುವು?
2016-2025ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಮುಖ ಖರೀದಿದಾರರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ 28 ಶೇಕಡಾ ಪಾಲು ಹೊಂದಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖರೀದಿದಾರನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. 19 ಶೇಕಡಾ ಪಾಲಿನ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು 15 ಶೇಕಡಾ ಪಾಲಿನ ಅರ್ಮೇನಿಯಾ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಮೂರು ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳ 60 ಶೇಕಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಪಕ್ಕದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಭಾರತ ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಒಟ್ಟು ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ 13 ಶೇಕಡಾ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಮೌರಿಷಸ್ (8.3 ಶೇಕಡಾ) ಮತ್ತು ಸೆಶೆಲ್ಸ್ (6 ಶೇಕಡಾ) ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಖರೀದಿದಾರರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ.
ವಿಯೆಟ್ನಾಂ 5.5 ಶೇಕಡಾ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ–ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಕ್ಷಣಾ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಮೊರೊಕ್ಕೊ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಇತರ ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸುಮಾರು 5 ಶೇಕಡಾ ರಫ್ತು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಯಾವೆಲ್ಲಾ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತು?
ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ. 2016ರಿಂದ 2025ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಒಟ್ಟು ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ 55 ಶೇಕಡಾ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹಡಗುಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿವೆ. 13 ಶೇಕಡಾ ಪಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಫಿರಂಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, 12 ಶೇಕಡಾ ಹಂಚಿಕೆಯ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಅವುಗಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿಗಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟು ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ 9 ಶೇಕಡಾ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ವಿಮಾನಗಳು 6 ಶೇಕಡಾ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ವಾಯು–ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು 5.3 ಶೇಕಡಾ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಕವಚಿತ ವಾಹನಗಳ ಪಾಲು ಕೇವಲ 0.3 ಶೇಕಡಾದಷ್ಟು ಅಲ್ಪವಾಗಿದೆ. ನೌಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಒತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಾಲುದಾರರಿಂದ ಇರುವ ಸ್ಥಿರ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗುತ್ತಲಿವೆ.
